Sự cô đơn của các thủ môn

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 2 - ngày 12/03/2018

Đó là một cảm giác rất quen thuộc. Đứng tại Wembley và được vây quanh bởi các đồng đội, Carlo Nash như đang tận hưởng bầu không khí trước trận đấu đang lan tỏa khắp sân vận động. Đây là lần thứ hai anh được tham gia vào một trận chung kết cúp FA, và nó như phản chiếu hình ảnh của anh trong “lần đầu tiên” đã diễn ra cách đây 2 năm, trong trận đấu giữa Everton và Chelsea; còn lần này, trong màu áo Stoke, đối thủ của anh là Manchester City.

Khi chàng thủ môn này khởi động dưới mái vòm của Wembley, Nash biết rằng, đối với bản thân anh, đây sẽ chỉ là những thủ tục “vô thưởng, vô phạt” trước trận đấu mà anh bắt buộc phải làm trên sân vận động huyền thoại này. Bởi vì nếu không có bất ngờ nào xảy ra, Nash sẽ phải tiếp tục ngồi theo dõi trận chung kết trên băng ghế dự bị. Khi bạn là một thủ môn dự bị, sự thất vọng chính là cái cảm giác mà bạn thường xuyên phải nếm trãi nhất.

“Tôi đã rất may mắn khi được tham gia vào hai trận chung kết,” Nash cho biết. “Tuy vậy, trong cả hai trận đó, tôi đều không được bắt chính. Tôi vẫn cảm nhận được một phần bầu không khí của trận đấu, nhưng sẽ có hơi chút chạnh lòng khi trong đầu bạn xuất hiện ý nghĩ: “Ước gì mình được ra sân”. Mặc dù được góp mặt trong một trận đấu có tính chất quan trọng thế này cũng là vinh hạnh lắm rồi. Bạn phải tập làm quen với cái cảnh bản thân luôn phải ngồi ngoài cuộc chơi và không thể làm gì khác ngoài việc chuấn bị sẵn sàng cho những trường hợp mà người ta cần đến bạn. Tôi luôn chuẩn bị cho trận đấu như thể tôi sẽ được bắt chính vậy, có lẽ gã thủ môn “số 1” sẽ phải tốn nhiều công sức hơn bạn trong việc khởi động, nhưng tôi luôn cố gắng làm việc một cách chăm chỉ nhất để bản thân có thể sẵn sàng nếu bất ngờ được ra sân trong đội hình xuất phát.”

2784 1

Mặc dù có một thái độ rất chuyên nghiệp, nhưng Nash đã không được thi đấu trong cả hai trận chung kết tại Wembley. Chỉ được ra sân vỏn vẹn 10 trận trong 7 năm cuối của sự nghiệp, anh đã quá quen thuộc với cái cảm giác bị bỏ lại trên băng ghế dự bị. Sau khi có được cho mình bước đột phá trong màu áo Crystal Palace vào cuối những năm 1990, Nash đã được tin tưởng trao cho vị trí số 1 tại Stockport County, Manchester City và Preston North End, trước khi bước vào buổi hoàng hôn của sự nghiệp. Đến Wigan dưới dạng cho mượn vào năm 2007, Nash mau chóng nếm trãi cảm giác “mài đũng quần trên ghế dự bị”, và là cái tên dự phòng cho Chris Kirkland tại DW Stadium, trước khi đảm nhận vai trò tương tự ở Everton, Stoke và Norwich.

Người ta thường nói rằng, để có thể làm một thủ môn, bạn phải cực kì ‘điên rồ’, nhưng còn những thủ môn hiếm khi được bắt chính thì sao? “Nó tùy thuộc vào từng tình huống cụ thể,” Carlo Nash, hiện đang là huấn luyện viên thủ môn của Oldham Athletic, cho biết. “Trong tình huống vai trò thủ môn số 1 và số 2 của đội bóng đã được phân định rõ ràng qua việc ai là người xuất sắc hơn, sẽ rất dễ dàng để bạn có thể làm việc với hai người họ, bởi vì họ đã nhận thức được vị trí của mình tại đội bóng.”

“Nhưng khi bạn sở hữu hai thủ môn xuất sắc ngang nhau và đều muốn chiến đấu cho chiếc áo số 1, mọi chuyện sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Nếu để cho một người được thi đấu và bắt người kia phải dự bị, anh ta sẽ không hạnh phúc, thường gặp phải những vấn đề về tâm lý và trở nên ích kỷ, cá nhân hơn. Bạn cần phải hành xử một cách công bằng và thường xuyên trò chuyện với cả hai người bọn họ. Mọi cầu thủ đều muốn được thi đấu. Đó là một sự thật không thể thay đổi tại bất cứ nơi nào.”

7924

Khi giấc mơ về vị trí chính thức của một thủ môn bị tan vỡ, tinh thần cạnh tranh lành mạnh sẽ bị phá hủy. Có một người đã từng nếm trãi kinh nghiệm không mấy vui vẻ này, đó là cựu thủ môn của Watford và Brentford, Richard Lee, người đã ký hợp đồng với niềm tin về vị trí số 1, chỉ để chứng kiến việc bản thân bị cướp mất suất bắt chính ngay khi vừa đến. 

“Tình huống ở Brenford rất thú vị, tôi đến đó thi đấu với hy vọng trở thành số 1”, anh nhớ lại. “Vì vậy, khi bị biến thành ‘số 2’ – và thậm chí là ‘số 3’ vào một vài thời điểm – ‘hy vọng’ đã trở thành ‘thất vọng’ và cùng với đó là sự tức giận. Tôi bắt đầu đổ lỗi cho tất cả mọi người và tất cả mọi thứ.” 

Nhưng thay vì để cho những cảm xúc xấu xa chiếm lấy tâm trí, Lee đã nỗ lực làm việc chăm chỉ và tìm được vị trí của mình. Mặc dù vậy, đó là một cuộc hành trình với đầy những cảm xúc mâu thuẫn nhau, khi anh khiến cho các đồng đội bị mất đi vị trí của họ. 

“Tất cả mọi người đều nói về tình đoàn kết giữa các thủ môn và đúng là có ít nhiều trong đó là sự thật,” Lee nói. “Bạn chia sẽ một mối quan hệ bởi vì bạn hiểu được những cảm giác mà người kia phải trãi qua, cả tiêu cực lẫn tích cực. Có một quy luật bất thành văn như sau, chúng tôi muốn công bằng với nhau, nhưng chúng tôi cũng biết mình ở đó vì chung một mục đích. Chúng tôi đều là những thủ môn và có khá nhiều điểm chung: Chúng tôi là bạn tốt của nhau nhưng cả hai đều muốn được bắt chính. Khi tôi không được bắt chính, tôi sẽ cố tỏ ra là mình hoàn toàn ổn và cổ vũ người kia hết mình, còn khi tôi được bắt chính, tôi hy vọng người kia cũng sẽ hành xử với tôi tương tự như vậy. Chắc chắn, sẽ có những thời điểm mà tâm trí bạn như gào lên “tôi muốn được thi đấu!” và trong lòng bắt đầu nảy sinh sự thù ghét với người kia, nhưng bạn cần phải biết đây không phải là chuyện cá nhân.”

“Khi bạn là ‘số 2’, lý do duy nhất để bạn có thể trở lại đội hình chính là: ‘Số 1’ sa sút phong độ hoặc bị chấn thương - cả hai đều là những chuyện tiêu cực. Nhưng sự thật thì đó là cách duy nhất để bạn có thể được bắt chính trở lại, được gia hạn hợp đồng và đưa sự nghiệp đi theo quỹ đạo mà bạn mong muốn. Cầu mong người khác gặp chuyện chẳng lành không phải là một việc tốt đẹp gì, nhưng đó lại là điều kiện cần để những điều tích cực diễn ra với bạn.”

 Lee

Chiến đấu với những xung đột nội bộ không phải là thách thức duy nhất mà các thủ môn phải đối mặt. Việc những “thủ môn số 2” luôn khao khát chiếm được suất bắt chính, trình diễn khả năng của mình trước đám đông khán giả sau một thời gian dài mài đũng quần trên ghế dự bị, có thể gây ra một vài vấn đề về tâm lý. “Những cầu thủ thường xuyên phải ngồi dự bị, đặc biệt là các thủ môn, rất hay gặp phải những vấn đề về tâm lý,” Nhà tâm lý học thể thao, Phil Johnson giải thích. “Mặc dù khát khao được góp mặt trong đội hình xuất phát càng ngày càng lớn, thế nhưng vào thời điểm cuối cùng, ước mơ đó vẫn không thành sự thật.”

“Khi tên bạn được điền vào đội hình xuất phát, tâm trạng của bạn sẽ trở nên hưng phấn tột độ, bất kể bạn là người giỏi nhất tại vị trí mà mình đảm nhiệm hay chỉ đơn giản là người thường xuyên đá chính ở vị trí đó đã bị dính chấn thương hoặc án treo giò. Việc thay đổi từ “sự lựa chọn dự phòng”, không hề có hy vọng cạnh tranh cho suất bắt chính, đột nhiên được trở thành “số 1”, là một thách thức tâm lý cực kì lớn đối với bất kì thủ môn nào."

“Ví dụ, tại Monaco, thủ môn số 1 đã dính chấn thương và Seydou Sy - người trước đây chỉ đóng vai trò “số 3”, nhưng giờ đây đã trở thành “số 2” – là cái tên thay thế. Anh ta đã có 5 năm khoát áo đội bóng này, nhưng chỉ được bắt chính đúng 1 trận đấu cúp, đây thật sự là một thay đổi vô cùng lớn lao. Trong trận đấu đầu tiên mà Seydou được ra sân bắt chính, tôi nhận thấy anh ta đã rất bồn chồn, lo lắng, bởi vì đây là một trãi nghiệm quá mởi mẻ và khác biệt. Khi những chàng trai này được gọi tên trong đội hình xuất phát, họ sẽ phải chứng minh là mình đã sẵn sàng, nhưng việc này không hề dễ dàng chút nào.”

Đôi khi, số 2 cũng có thể trở thành một người hùng. Huấn luyện viên người Hà Lan, Louis Van Gaal, đã thay đổi vị trí thủ môn trước khi loạt đá luân lưu với đội tuyển Costa Rica tại World Cup 2014 diễn ra, người được tung vào sân để thay thế Jasper Cillessen là Tim Krul đã giúp Oranje tiến vào trận bán kết. Ở một cấp độ thấp hơn, James Belshaw của Nuneaton Borought đã được tung vào sân chỉ một phút trước khi loạt đá luân lưu trong một trận FA Trophy vào năm 2013 được bắt đầu – nhưng với tư cách là một trong những cầu thủ sút bóng chứ không phải một thủ môn. Nhưng lần này đã không có người hùng nào xuất hiện cả, Belshaw sút trượt, và đội bóng của anh bị loại khỏi giải đấu. 

0725615f8f2fb0941225c30c crop north

Johnson tin rằng có rất nhiều cách để duy trì sự tự tin của một thủ môn, kể cả khi họ không được thi đấu thường xuyên, và trích dẫn một ví dụ khác, cũng đến từ Monaco. “Một trong các thủ môn đã có 3 pha cứu thua cực kì ngoạn mục trong buổi tập, nhưng chỉ có Claudio Ranieri và cầu thủ tấn công là vỗ tay tán thưởng anh ta,” ông cho biết. “Tôi nhớ mình đã nói chuyện với Ranieri ngay sau đó. Tôi nói rằng những chàng trai này đã có mặt trên sân tập mỗi ngày để cản phá những cú sút đưa bóng vào lưới, và việc họ thường xuyên được mọi người tán thưởng, đánh giá cao, sẽ tạo nên những tác động vô cùng tích cực. Ranieri đã tường thuật lại chuyện này với các cầu thủ khác. Vài ngày sau, các thủ môn của đội bóng trông cứ như thể vừa cao thêm 3 hoặc 4 inch vậy. Những điều tôi nói đã tạo ra sự khác biệt.”

Sự tự tin đó đóng vai trò cực kì quan trọng - thậm chí, nó có thể còn là sự khác biệt giữa việc được thi đấu trong một trận chung kết đấu cúp và phải ngồi trên ghế dự bị. 

Theo The Set Pieces.