Đôi cánh hoàng gia của Real Madrid

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 4 - ngày 23/08/2017

Giải thích thuật ngữ: 

Cross: Cross là 1 quả tạt (thường là ngoài vòng cấm) nhằm mục đích để cầu thủ tấn công ở trong có cơ hội thực hiện 1 pha dứt điểm ghi bàn, có 2 loại cross:

1. Tạt bổng để đánh đầu. 

2. Căng ngang tầm thấp (khoảng dưới 2m hoặc sệt và tối ưu nhất là pha dọn cỗ kiểu xuyên qua hết chỉ cần đệm bóng vào lưới)  với nhiều điểm cắt để cầu thủ tấn công có thể lao vào và dứt điểm bằng chân, đầu.

Real Madrid là câu lạc bộ thành công nhất lịch sử bóng đá châu Âu và không hề e ngại với việc đi ngược lại những xu hướng chiến thuật hiện đại. Với việc trở thành đội bóng đầu tiên trong lịch sử bảo vệ thành công danh hiệu Champions League, Los Merengues đang bay rất cao với “đôi cánh” của mình – “đôi cánh” mà chúng ta đang nói đến – ám chỉ cả “nghĩa bóng” lẫn “nghĩa đen”. Những pha cross, giờ đây đã trở thành một món vũ khí chết người của Real Madrid. 

Các winger cổ điển là những nghệ sĩ có thể mang đến cho chúng ta thứ bóng đá mang đậm tính “giải trí” nhất. Nhanh nhẹn, đầy tốc độ, vừa có thể đem lại những màn trình diễn cực kì rực rỡ, nhưng đồng thời, cũng vừa có thể khiến cho người ta phải ức chế, bực tức – rất khó để ra lệnh cho một winger không được rời khỏi vị trí, bởi ngay sau đó, hắn sẽ phớt lờ chỉ đạo của bạn vì ham muốn biểu diễn kĩ thuật cá nhân bằng những pha solo và những cú “bứt tốc”. Nhưng trong một kịch bản hoàn hảo, sau pha chạy cánh đầy tốc độ, hắn sẽ thực hiện một cú tạt bóng hoàn hảo vào trong vòng cấm và người đồng đội đang chờ sẵn sẽ đánh đầu tung lưới đối phương. Đó sẽ là bàn thắng mang đậm dấu ấn cá nhân của một cầu thủ đá cánh, người luôn đứng ở ranh giới giữa sự điên rồ và thiên tài. 

Tuy nhiên, xu hướng chiến thuật của bóng đá hiện đại đã khiến các winger cổ điển dần mất đi chỗ đứng. Những kiến thức mà người ta rút ra được trong suốt một thời gian dài nhằm đem lại sự hiệu quả trong trận đấu, đã dẫn đến những chiến thuật hoàn toàn mới ở hai cánh. Trung bình, cứ 70 pha cross thì mới có thể tạo ra 1 bàn thắng, vì vậy, các HLV trên thế giới đều đang tìm kiếm một vị trí mới - một vai trò mới cho những cầu thủ như Cristiano Ronaldo và Arjen Robben.

Cristiano Ronaldo chính là người có thể tận dụng thứ vũ khí mang tên “cross” của Real Madrid một cách tuyệt vời nhất. Phút 64 của trận chung kết Champions League 2017, Modric - đang ở ngoài biên - thực hiện một pha căng bóng vào vòng cấm cho Ronaldo - người đã thoát khỏi sự chú ý của các hậu vệ Juve bằng một pha di chuyển đầy thông minh. Cầu thủ người Bồ Đào Nha đã kết thúc tình huống bóng bằng một cú dứt điểm chân phải lạnh lùng và quyết đoán, mang đến bàn thắng thứ 40 mà Real ghi được từ cross ở mùa giải này (trên cả hai đấu trường La Liga và Champions League).

1 SNgVLg6ErT6nW sB hFjg

Con số thống kê đầy ấn tượng ở bảng trên cho thấy, Real Madrid đã tận dụng cực kì tốt những pha cross, ngay cả trong bóng đá hiện đại. Madrid là đội bóng sử dụng cross hiệu quả nhất tại bóng đá Châu Âu. Trong 5 giải đấu hàng đầu châu Âu – Anh, Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha - chỉ có 1,5% những pha cross là được chuyển hóa thành bàn thắng. Nhưng với Real Madrid, con số này là 3,5%. Nghĩa là, trung bình họ sẽ ghi được 2 bàn thắng/ 100 pha cross.

1 6Oqdz5N

Nhìn vào những hiệu quả phi thường mà Real Madrid đạt được từ hai bên cánh, người ta chỉ có thể tự hỏi thầy trò HLV Zinedine Zidane đã làm điều này như thế nào. Đó kết quả của việc sở hữu những cá nhân đẳng cấp như Ronaldo và Marcelo ? Đó là kết quả của việc sắp xếp một cách hợp lý vị trí thi đấu của họ trên sân bóng, và tính toán kỹ lưỡng để tìm ra nơi có thể thực hiện đường chuyền một cách tốt nhất ? Đó là kết quả từ tầm nhìn sâu trông rộng của Zinedine Zidane trong việc tạo ra một cuộc cách mạng chiến thuật? Hay đơn giản, đó chỉ là nhờ sự may mắn ?

Đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhận và phân tích một cách kĩ lưỡng “đôi cánh hoàng gia” của Real Madrid.

Tình huống cố định

Bước đầu tiên trong việc phân tích chủ đề này, là phân loại tất cả 40 bàn thắng mà Real Madrid đã ghi được từ cross trong mùa giải này. Có thể thấy ngay rằng, một trong những miếng đánh đã góp công rất lớn trong sự thành công của các pha wing-play mà Real Madrid thực hiện ở mùa giải này, chính là các tình huống cố định. Đội bóng hoàng gia đã ghi được 16 bàn thắng từ những pha phạt góc và đá phạt trực tiếp. Hai chuyên gia phân phối bóng, James Rodriguez và Toni Kross là những người đóng vai trò cực kì quan trọng trong các bàn thắng kiểu này. Còn người thường xuyên kết thúc chúng - bằng những pha đánh đầu – chính là Sergio Ramos. 

Nhưng ngay cả khi không tính đến 16 bàn thắng này, những thống kê của Real Madrid cũng vẫn rất ấn tượng. Ngoài họ ra, không có bất kì một đội bóng nào khác có thể ghi được 24 bàn từ các pha cross trong những tình huống bóng sống. Đi vào phân tích sâu hơn về 4 yếu tố quan trọng nhất đã tạo thành các bàn thắng đó - vị trí, thời điểm, phương hướng và tốc độ - chúng ta có thể nhìn rõ cách sắp đặt chiến thuật của họ.

Vị trí

Phương án di chuyển trên sân trong việc run-up nhằm tạo ra các bàn thắng nêu trên, đã đưa ra những gợi ý khá rõ ràng để hướng dẫn các cầu thủ đưa ra những phản ứng kịp thời bất cứ khi nào bóng xuất hiện ở cánh. Điều đầu tiên mà Real Madrid đã làm là loại bỏ lối suy nghĩ lạc hậu: Bất cứ khi nào bóng xuất hiện ở cánh, một tiền đạo phải di chuyển ngay đến cột gần và một người khác phải chạy đến cột xa. Thay vào đó, frontman Karim Benzema luôn di chuyển ra xa quả bóng ngay khi nó xuất hiện ở cánh.

Động thái này của tiền đạo người Pháp sẽ tạo ra 3 cơ chế:

1. Winger sẽ có nhiều thời gian và khoảng trống hơn để xử lý bóng, vì Benzema đã nhử các hậu vệ của đối phương đi theo mình khi anh di chuyển.

2. Trung vệ ở gần bóng nhất phải đưa ra lựa chọn; vì anh ta không thể vừa bám theo Benzema, vừa “chăm sóc” khu vực cột gần.

3. Benzema kết thúc việc di chuyển trong cùng một zone với winger ở cánh đối diện, giúp Real Madrid gây bất ngờ cho đối phương bằng cách đột ngột chỉ đạo cả hai cầu thủ di chuyển theo hướng ngược lại.

4. Các cầu thủ Real Madrid thường xoay xở để thoát khỏi sự chú ý của những cầu thủ đang theo kèm mình bằng cách di chuyển vào “điểm mù” của họ - khiến họ không thể vừa tập trung vào bóng, vừa chú ý đến người mà mình có nhiệm vụ kèm cặp.

1 Oxt7DRLaMaHXKlc0NxzLEA

Trong nhiều trường hợp, cách sắp đặt trên đã dẫn đến một vài tình huống như sau. Hậu vệ Boateng của Bayern phải tự mình bảo vệ khu vực cột gần, để lại Ronaldo và Benzema trong thế “2 chọi 2” với trung vệ Javi Martinez và RB Philipp Lahm. Trong các tình huông “2 chọi 2”, cặp đôi của Real Madrid luôn chiếm ưu thế, với một Ronaldo hoàn toàn vượt trội so với các Wing-back của đối phương cả về sức mạnh lẫn thể lực; điều này cũng tương tự với Gareth Bale. Tất cả những gì họ cần làm sau đó là nhanh chóng hoán đổi vị trí của Benzema và Ronaldo, và tiền đạo người Bồ Đào Nha được tự do để sút tung lưới đối phương.

Phương án di chuyển của Madrid có thể được nhận thấy dễ dàng trong gif trên. Hãy chú ý đến những bước chạy của James Rodriguez trong việc build-up cho bàn thắng. Ngay khi thấy bóng được luân chuyển cho Dani Carvajal ở cánh, Playmarker người Colombia di chuyển ra xa bóng và chạy bó vào trung lộ. Các hậu vệ của đối phương cho người chăm sóc anh, nhưng đã quá muộn, cuộc triển khai tấn công của Real Madrid đã diễn ra quá nhanh, khi đó, trong vòng cấm đã hình thành thế “4 chọi 3”. Trước khi hàng phòng ngự đối phương kịp phản ứng, James đã đánh đầu tung lưới đối phương sau một pha tạt bóng từ cánh phải.

Trong một tình huống khác, thay vì thực hiện đường tạt bóng ở cánh, Madrid chiếm lợi thế bằng việc chuyền bóng đến khoảng trống - thứ được tạo từ những bước chạy đầy thông minh - gần winger. Với những cầu thủ cực kì xuất sắc như Ronaldo, Bale, Isco, Marco Asensio và James Rodriguez, chỉ cần 1 mét vuông  khoảng trống cũng đủ để họ làm nên chuyện. Những bàn thắng không nằm trong số 40 bàn thắng được ghi từ cross của đội bóng Hoàng Gia, đã nhấn mạnh sự hiệu quả mà đôi cánh của họ mang lại.

Thời điểm

Bên cạnh việc chọn đúng vị trí, Madrid cũng đã chọn lựa thời điểm cực kì chính xác. Họ không thực hiện cross một cách ngẫu nhiên và hy vọng vào sự may mắn. Thay vào đó, họ kiên nhẫn chờ đợi một thời cơ chuẩn xác. Trong đa số những bàn thắng mà Madrid ghi được từ cross, các cầu thủ đá cánh luôn có đủ thời gian và không gian để luân chuyển bóng một cách hoàn hảo, thay vì phải chịu áp lực từ hậu vệ đối phương.

Hai tình huống sẽ xuất hiện khi chúng ta xem xét kĩ thời gian mà Madrid thực hiện các pha cross. Đầu tiên là những cú cross nhanh, gây bất ngờ cho đối phương trước khi anh ta có thể tiếp cận đủ gần để chặn pha bóng. Thứ hai là đập nhả bóng thật nhanh để tạo ra khoảng trống gần đường biên của cánh, đem đến cơ hội cho wing-back nhận bóng và thực hiện cross. Không có gì ngạc nhiên khi các wing-back Dani Carvajal (6 kiến tạo), Marcelo (5 tạo), Danilo (1 kiến tạo), Nacho (1 kiến tạo) và Fabio Coentrao (1 tạo) đều cùng góp mặt trong 14 trên tổng số 24 pha kiến tạo từ những cú cross bóng sống của Madrid.

Những chiến thuật này đòi hỏi các cầu thủ thi đấu ở cánh phải có tinh thần kỷ luật rất cao. Ví dụ, khi Marcelo bị kèm chặt, anh cần phải chuyền bóng trở lại hàng tiền vệ, thay vì cứ tiếp tục chạy dưới áp lực của đối phương. Sau đó, những kiến trúc sư như Modric và Kross sẽ nhanh chóng luân chuyển bóng sang cánh bên kia, tận dụng tối đa không gian ở đó. 

Hướng

Xác định vị trí và chọn thời điểm, có thể được sử dụng nhuần nhuyễn thông qua luyện tập, trong khi đó, việc “lựa chọn đúng hướng” cho pha cross sẽ phụ thuộc vào từng tình huống. Nói cụ thể hơn, nó phụ thuộc vào việc quan sát các phản ứng của hàng phòng ngự đối phương với những tình huống trên sân, sau đó đưa ra quyết định tốt nhất. Điều này dẫn đến 3 loại cross như sau: Cross tầm thấp, cross đưa bóng bay cao - hướng đến cột xa hoặc cross được thực hiện nhanh - đưa bóng vào giữa vòng cấm.

1 GrBzCXsAI7H3

Những cú cross của Madrid thường đưa bóng bay theo một hướng khá nhất quán – trong đó, pha bóng có xu hướng kết thúc ở khu vực 5m50. Điều này có nghĩa là, kể cả những cú đánh đầu xuất sắc nhất của họ, cũng không được thực hiện ở quá xa khung thành. Việc xác định đúng vị trí và thời điểm là những yếu tố cần thiết nhất trong việc tạo ra một tình huống, mà trong đó, các cầu thủ có thể nhận bóng trong zone đã nêu trên. 

Trong một cuộc phỏng vấn sau trận chung kết Champions League 2016/2017, Luka Modric đã kể lại rằng, Zinedine Zidane sẽ đưa ra những chỉ đạo cần thiết cho các học trò của mình, trong đó bao gồm cả hướng cross. “Hàng phòng ngự của Juventus rất xuất sắc trong việc chặn đứng những pha cross tầm cao, nhưng những pha cross tầm thấp thì lại là điểm yếu của họ”, tiền vệ người Croatia chia sẻ. “Chúng tôi đã khai thác nhược điểm này và ghi được 3 bàn thắng bằng các pha bóng như vậy. HLV chính là người đã tạo nên sự khác biệt trong trận chung kết ngày hôm đó.”

Tốc độ

Tốc độ chính là yếu tố cuối cùng tạo nên sự thành công trong wing-play của Real Madrid. Tìm cách để đạt hiệu quả trong việc di chuyển và được tự do ghi bàn từ những pha cross là một chuyện không hề dễ dàng khi đối mặt với một hàng phòng ngự được tổ chức tốt, vì vậy, sức mạnh, khả năng bứt tốc và khả năng bật nhảy chính là những yêu tố vô cùng cần thiết. Cristiano Ronaldo là một bật thầy trong tất cả những lĩnh vực này, anh đã ghi không dưới 9 bàn thắng ở mùa giải 2016/2017 trong các tình huống bứt tốc khiến hậu vệ đối phương hít khói. Alvaro Morata (6 bàn) và Karim Benzema (5 bàn) cũng cho thấy khả năng của họ trong việc này.

Tốc độ - trong nhiều khía cạnh – chính là yếu tố quyết định tạo nên sự hiệu quả của các pha tấn công cánh.Galacticos là một tập thể có khả năng suy nghĩ và đưa ra hành động một cách nhanh chóng, không cho đối phương tổ chức ổn định lại hàng phòng ngự trước khi cú cross được tung ra. Đây là một cách tiếp cận đã tạo nên sự khác biệt của Madrid so với các đội khác trong việc sử dụng cross.

Sự thành công trong wing-play của Real Madrid, một phần là nhờ các sắp đặt chiến thuật rõ ràng và tỉ mỉ mà Zidane đã tạo ra để giành riêng cho những cầu thủ tốc độ. Trong cách sắp đặt này, full-back sẽ là winger, winger sẽ là người dứt điểm thay vì kiến tạo, còn các striker sẽ khiến các hậu vệ của đối phương phải bận rộn, qua đó, tạo ra khoảng trống cho đồng đội. Và kết quả của lối chơi này, có lẽ chúng không cần phải bàn luận nhiều hơn nữa …

Nguồn dữ liệu: Opta Pro và A Medium Corporation