Phân tích chuyên sâu về những cuộc phản công

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 2 - ngày 17/07/2017

Bóng đá hiện đại tồn tại vô số hệ thống chiến thuật và phương pháp tiếp cận trận đấu có thể được sử dụng để tìm đến những chiến thắng. Trong bối cảnh context đang là ông vua của ngành phân tích nói chung và phân tích bóng đá nói riêng, khả năng xác định và định lượng các phương pháp tiếp cận trận đấu là một yếu tố cực kì quan trọng đối với công tác scout và lập ra profile của một cầu thủ.

Trên diễn đàn OptaPro, Will Gürpınar-Morgan của Statsbomb đã xem xét các số liệu được ghi nhận lại từ  5 mùa giải gần nhất của Premier League và sử dụng một loạt các thuật toán để phân tích các cú sút thành nhiều loại khác nhau.

Will đã rút ra một nhận xét, "những tình huống tấn công nhanh bắt đầu từ sâu bên phần sân nhà" (deep fast-attack), vốn là "lớp học riêng biệt" của những cú sút được sản sinh ra từ các đợt kiểm soát bóng hình thành một cách nhanh chóng và trực tiếp ở defensive zone. Mặc dù deep fast-attack không hoàn toàn đồng nghĩa với counter attack; nhưng chúng cũng có một vài điểm chung với nhau; nói một cách đơn giản, counter attack chính là một tập hợp con của các deep fast-attack đã được xác định trong cơ sở dữ liệu.

Deep fast-attack thường đem đến cơ hội ghi bàn lớn hơn, giúp cho tỷ lệ được chuyển hóa thành bàn thắng của một cú sút cao hơn hẳn mức trung bình (10,7%) mà những cú sút thông thường đạt được. Chúng thường chiếm đến 23% số cú sút mà một đội tạo ra trong trận đấu.

Vậy, chúng trông như thế nào?

Để đánh giá một cách chính xác về những tính năng quan trọng nhất của các loại hình tấn công này. Will đã thực hiện khá nhiều thuật toán để có thể rút ra được một bức tranh toàn cảnh về sự tiến triển của chúng trong trận đấu. Nhìn vào biểu đồ dưới đây …

Một so sánh giữa deep fast-attack và những cuộc tấn công hình thành từ sâu bên phần sân nhà - được tạo ra từ lối build up chậm rãi. Cột Vertical pitch position (đại khái là quãng đường mà bóng đã đi - chỉ được tính theo chiều dọc của sân) tượng trưng cho sự tiến triển của một đợt tấn công về phía khung thành đối phương. Cả deep fast attack và deep build up đều kết thúc ở một vị trí (vertical pitch position) tương tự nhau, nhưng lại có một sự chênh lệch rất lớn nếu tính về mặt thời gian mà chúng được hoàn thành. Trong khi deep fast attack chỉ mất khoảng 18s để hoàn thành thì deep build up phải mất đến 25s. 

Đặc trưng của deep fast-attack là triển khai bóng với trạng thái cực kì nhanh bên phần sân nhà, và ngay lập tức chuyển sang trạng thái điềm tĩnh, chậm rãi khi đã đưa được bóng vào attacking half. Điều này rất có ý nghĩa về mặt chất lượng, bởi những đợt counter-attack cũng thường được biết đến với việc luân chuyển bóng cực kì nhanh trong giai đoạn đầu để giúp pha tấn công được triển khai một cách đúng thời điểm nhất, nhưng sẽ trở nên thận trọng, chậm rãi trong những khâu xử lý cuối cùng để tìm ra cơ hội dứt điểm tốt nhất.

Trong 5 mùa giải đã qua của Premier League, những đội bóng luôn xếp hạng cao nhất về số lượng cú sút và xG trong deep fast-attack, lần lượt là Arsenal, Manchester City, Chelsea và Liverpool.

Kiến trúc sư

Các thước đo về đẳng cấp của một cầu thủ có thể được sử dụng để tìm ra ai là kiến trúc sư xuất sắc nhất trong các tình huống counter-attack. Một phương pháp tiêu biểu có thể kể đến ở đây là, kiểm tra xem những đường chuyền mà mỗi cầu thủ tung ra trong quá trình triển khai bóng khi thực hiện deep fast-attack thường có độ dài trung bình là bao nhiêu yard.

Dưới đây là 10 cầu thủ hàng đầu ở lĩnh vực này trong mùa giải 2016/2017, các số liệu thống kê được thu thập từ 90 phút/ trận.

BallProgression

10 cầu thủ hàng đầu của Premier League dựa trên khả năng triển khai bóng trong các tình huống deep fast-attack  (được tính theo 90 phút/ trận) vào mùa giải 2016/2017. xG và số bàn thắng thực tế / 90 phút trong giai đoạn kiểm soát bóng của đội nhà mà cầu thủ đó góp mặt. Thông số của mỗi cầu thủ chỉ được tính trong 1800 phút thi đấu. Nguồn dữ liệu được lấy từ Opta.

Trong lúc người ta thường châm chọc Granit Xhaka "đá người nhiều hơn là đá bóng", thì cầu thủ này lại đứng đầu trên BXH về khả năng triển khai bóng trong deep fast-attack, vượt xa rất nhiều so với người đứng thứ 2 là Daley Blind. Tuy nhiên, điều này cũng không có gì lạ, khi kĩ năng chuyền dài của tiền vệ người Thụy Sĩ bấy lâu nay luôn được nhận xét là rất tốt.

Hình minh họa dưới đây là passing map của Xhaka trong các tình huống deep fast-attack, có thể nhận thấy một cách rõ ràng rằng, những đường chuyền của tiền vệ này được trãi đều khắp mặt sân, và chúng thường là những đường chuyền dài để đưa bóng từ tuyến giữa đến các khu vực khác. Để so sánh, chúng ta sẽ đưa thêm passing map của Eden Harzard vào, có thể thấy, tiền vệ người Bỉ đã thực hiện rất nhiều đường chuyền quan trọng trong các trận đấu, nhưng khả năng triển khai bóng trong deep fast-attack của anh lại khá hạn chế, vì Harzard chỉ thường thực hiện những đường chuyền ngắn hoặc những đường chuyền ở final third.

Dữ liệu được thu thập bởi Opta

Rõ ràng, có một sự liên hệ rất mật thiết giữa vị trí thi đấu và công tác triển khai bóng của một cầu thủ, những cầu thủ đá lùi sâu thường có phạm vi triển khai bóng rất lớn, nhờ không gian rộng lớn trước mặt họ. Trong khi đó, những cầu thủ như Ozil, Coutinho, Kevin De Bruyne cũng có thể để lại ấn tượng theo cách của riêng họ.

Dữ liệu được thu thập bởi Opta

Passing map của Coutinho cho thấy, anh thường có những đường chuyền xuyên qua tuyến phòng ngự của đối phương từ hàng tiền vệ, trong khi đó, De Bruyne có xu hướng chuyền bóng thẳng cho các đồng đội đang trực chờ trong vòng cấm đối phương. De Bruyne chính là cầu thủ có số xG/ 90 phút cao nhất trong BXH đã cho ở trên.

Người dứt điểm

Trong khi khả năng triển khai bóng đến defensive zone và midfield zone của đối phương đóng vai trò cực kì quan trọng trong deep fast-attack, thì người ta vẫn rất cần đến những cú dứt điểm chất lượng ở final third. Trong thế giới bóng đá, chẳng lạ gì chuyện một tình huống counter-attack hoàn hảo những lại kết thúc mà chẳng đem đến kết quả gì, chỉ vì khả năng dứt điểm tệ hại.

Biều đồ dưới đây hiển thị những cầu thủ hàng đầu trong khía cạnh cực kì quan trọng này, được thống kê bằng cách dựa vào xG và xA (kiến tạo kì vọng) mà họ đạt được trong các tình huống deep fast-attack. Không quá ngạc nhiên khi Kevin De Bruyn chính là người đứng đầu BXH.

xGandxA

Dữ liệu thống kê của mỗi cầu thủ được tính trong giới hạn 1800 phút đã thi đấu. Dữ liệu được thu thập bởi Opta

BXH trên bị chiếm phần lớn bởi những cầu thủ đang thi đấu tại các đội bóng xếp trong top 6, chỉ có Negredo là cầu thủ duy nhất của một đội bóng trong top 10.

Kết luận

Những nghiên cứu về các hệ thống chiến thuật và phong cách tiếp cận trận đấu đã được thực hiện ở trên, đã phần nào chỉ ra được bề nổi của công tác scout đối phương và lập profile của một cầu thủ.

Việc xác định được những đợt tấn công "hoàn hảo" sẽ mở ra cánh cửa để nghiên cứu về những tình huống "thất bại" trong công tác kiểm soát bóng, cũng như tạo ra cơ hội để phân tích các khía cạnh về phòng ngự. 

Một lần nữa, công tác phân tích số liệu bóng đá lại chứng minh được sự phát triển và kì diệu của nó.

Theo Statsbomb