Coverciano: Học viện của những nhà vô địch

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 4 - ngày 28/06/2017

Tháng 6 hàng năm, các huấn luyện viên mới vào nghề tại Italia sẽ tập trung ở  Coverciano - một nơi khá hẻo lánh, nằm ở ngoại ô thành phố Florence - để hoàn tất gian đoạn cuối cùng của đợt đào tạo mà họ tham gia. 

coach

Phần lớn trong số họ thường là những cầu thủ vừa mới giải nghệ và muốn đi vào con đường trở thành một huấn luyện viên bóng đá. Trong những năm trước đó, họ sẽ giành 2 ngày/tuần ở đây, để nghiên cứu những bài học có thể giúp họ bước vào sự nghiệp huấn luyện với cấp độ cao nhất của bóng đá châu Âu. Đó là khi họ nhận được tấm bằng mang tên, UEFA Pro License. Tại Coverciano, người ta gọi nó bằng cái tên Il Master.

Lúc đó, họ sẽ tiếp bước những người đi trước, tiếp tục làm rạng danh thương hiệu "Huấn luyện viên Italia" trong thế giới bóng đá. Hai nhà vô địch Premier League gần đây nhất là Antonio Conte và Claudio Ranieri đều là những "sinh viên" tốt nghiệp từ khóa đào tạo này. Trong mùa giải 2016/2017 đã qua, những  "sinh viên" tốt nghiệp Coverciano là những nhà vô địch của Premier League, Bundesliga, Serie A và giải VĐQG Nga. 

Nhưng trước khi những con người này có thể bắt đầu sự nghiệp huấn luyện đầy lẫy lừng của mình, họ phải dành cả một tháng trời tại đây, bên trong những bức tường màu vàng nhạt, những mái nhà bằng đất cằn và những cây bách của Casa Italia, trụ sở cơ quan quản lý bóng đá Italia. Đây là một địa điểm không tồi để giết thời gian, nhưng trong suốt một quãng thời gian dài, và 4 ngày/ tuần, các học viên tại đây phải làm việc hết sức chăm chỉ.

Cuối cùng, họ sẽ phải đương đầu với một trở ngại vô cùng khó khăn : Một loạt những bài kiểm tra miệng cực kì hóc búa. Renzo Ulivieri, giám đốc của Scuola Allenatori - đồng thời cũng là quản lý của "ngôi trường" - và hội đồng kỹ thuật của ông đã "hành xác" các "huấn luyện viên tương lai" bằng các môn học rất khó nhằn, từ chiến thuật cho đến truyền thông. Các ứng cử viên phải đối đầu với cuốn luận án mà ông đã phải tốn cả 1 năm trời để soạn thảo.

Các học viên ở Coverciano phải ghi nhớ một nguyên tắc; tại đây có hai cụm từ hoàn toàn bị cấm sử dụng. Đầu tiên là "ai miei tempi" : Ở thời của tôi. Thứ hai là "il moi calcio" : Triết lý bóng đá của tôi.

"Nếu có ai đó sử dụng những cụm từ đó," Ulivieri nói, "Họ sẽ không thể vượt qua bài kiểm tra."

Ulivieri tự nhận mình là "Không thích những nguyên tắc". Trong xuyên suốt sự nghiệp huấn luyện của mình, ông được biết đến là mẫu người đề cao sự dân chủ trong tập thể các cầu thủ, và nổi tiếng với việc luôn đặt một bức tượng của Vladimir Ilyich Lenin trên bàn làm việc.

Tuy vậy, Ông vẫn là người khá nghiêm khắc. Chỉ cần bật ra một trong hai cụm từ trên, học viên sẽ ngay lập tức bị đánh trượt. Bởi chúng chống lại toàn bộ những gì mà người đàn ông 76 tuổi Ulivieri cùng các đồng sự của mình thuyết giảng tại Coverciano, tất cả những điều họ tin tưởng, tất cả những nền tảng đã biến nơi này trở thành lò đào tạo uy tín bậc nhất dành cho các huấn luyện viên trên toàn thế giới.

Trong một ngày thứ Sáu tại West Bromwich, Anh, chỉ sau chín tháng ngồi vào chiếc ghế HLV ở Chelsea, Antonio Conte đã trở thành người ngoại quốc thứ bảy vô địch giải Ngoại Hạng Anh. Một nửa trong số sáu người trước đó – Carlo Ancelotti, Roberto Mancini và Ranieri – là công dân Italia.

Người Italia không chỉ xưng bá ở Anh. Massimiliano Allegri, người kế nhiệm của Antonio Conte tại Juventus, đã bảo vệ thành công chức vô địch Serie A, một giải đấu mà chỉ có 4 trong tổng số 20 Huấn luyện viên tại đây là người nước ngoài. Carlo Ancelotti, thuyền trưởng của Bayern Munich, đã thêm chiếc đĩa bạc Bundesliga vào bộ sưu tập danh hiệu của ông, sau Serie A, Premier League và League 1. Cuối cùng là Massimo Carrera, người từng là trợ lý của Antonio Conte, đã giúp Spartak Moscow đoạt lấy chức vô địch nước Nga lần đầu tiên sau 16 năm.

Tất cả bọn họ đều là những học viên tốt nghiệp ra từ Coverciano, tương tự những vị tiền nhân nổi tiếng khác trong lĩnh vực huấn luyện bóng đá của Italia – Arrigo Sacchi, Marcello Lippi, Giovanni Trapattoni, v.v … 

coach2

Nếu các danh nhân của những học viện huấn luyện bóng đá danh tiếng khác - những người như Johan Cruyff và Marcelo Bielsa  - đều mang lại những nét đặc trưng chiến thuật riêng của họ trong thế giới bóng đá, thì Coverciano lại không được như vậy. Học viện này không tìm cách tạo ra những tín đồ, đây đơn giản chỉ là nơi rèn giũa cho từng cá nhân.  

"Chúng tôi không muốn tạo ra những huấn luyện viên kiểu mẫu" Ulivieri cho biết. "Không có cái gì gọi là "phong cách kiểu Ý" trong công tác huấn luyện bóng đá cả: Tôi tin vào điều này. Đây không phải là một nhà máy. Ở đây không có chỗ cho thứ mang tên "triết lý bóng đá của tôi". Chỉ có thứ bóng đá mà bạn có thể chơi với 20 cầu thủ mình nắm trong tay mà thôi."

Có khá nhiều khóa học tại Coverciano – các chương trình được thiết kế giành riêng cho các trinh sát viên, các chuyên viên phân tích Video, các giám đốc kỹ thuật và thậm chí là cả các trọng tài – nhưng Il Master là tấm bằng có uy tín nhất tại đây. Tuy nhiên, người ta không thể nhận được nó qua việc  "giảng dạy", ít nhất là không phải theo nghĩa truyền thống.

Tại đây có một thư viện, nơi lưu trữ những bài luận văn tốt nghiệp của tất cả các cựu học viên, để những người đến sau có thể tham khảo, nhưng Ulivieri không yêu cầu các học viên phải đọc một loại cố định nào trong số đó. “Bóng đá phát triển quá nhanh”, ông nói. “Thời điểm một cuốn sách về chiến thuật được xuất bản, thì cũng là lúc nó trở nên lỗi thời luôn rồi”.

Thay vào đó, ông khuyến khích các học viên ở đây phải tự động não tư duy. Trong cuốn sách "The Italian Job", phần hồi ký của cựu HLV Chelsea Gianluca Vialli, Lippi, người đã dẫn dắt Italia đến chức vô địch thế giới năm 2006, nhận xét rằng :  "Coverciano không đưa ra những chân lý, mà là những khả năng."

Cũng có những buổi giảng bài về chiến thuật, nhưng chúng không quá câu nệ về hình thức. "Họ có quyền làm gián đoạn bài giảng của tôi bất cứ khi nào họ muốn." Ulivieiri nói. Ông cho biết, các buổi học này giống như thảo luận nhóm hơn. Các học viên mang theo sổ ghi chép, nhưng mỗi ngày, họ đều được khuyến khích ghi vào đó những nhận định theo góc nhìn của chính bản thân mình, “Những điều họ thích và không thích”. Ulivieri muốn các học viên của mình học hỏi lẫn nhau ; Lippi từng nói rằng, ông coi việc "trao đổi ý tưởng" là phần quan trọng nhất của khóa học mà ông từng trãi qua.

Phần lớn việc giảng dạy đi kèm với việc thực hành : Không chỉ là những ngày trên sân tập, những chuyến viếng thăm các câu lạc bộ nổi tiếng - điểm đến năm nay là Juventus, Inter Milan, Borussia Dortmund, cùng với một CLB đang thi đấu ở Serie B là Perugia – mà còn thông qua việc phân tích Video nữa.

"Chúng tôi cùng nhau xem rất nhiều trận đấu," Ulivieri nói. "Tôi chỉ định một học viên cầm đội chủ nhà, và người một người khác nắm đội khách. Tôi sẽ tạm dừng trận đấu sau 15 phút và hỏi xem họ định làm gì tiếp theo. Họ sẽ trả lời ‘chúng tôi vẫn chơi rất O.K. Tôi sẽ tiếp tục như vậy’. Sau đó, đoạn video sẽ chạy tiếp 15 phút nữa, rồi lại tạm dừng.  "O.K , Bây giờ thì anh sẽ làm gì tiếp nào? Còn anh thì sao?".

Đây là thông điệp mà Ulivieri muốn truyền tải đến các học viên của mình : Mỗi trận đấu đều biến hóa liên tục trong một dòng chảy bất tận. Mọi thứ trong trận đấu luôn không ngừng xuất hiện những chuyển biến, và huấn luyện viên cũng phải như vậy. Ông muốn các "huấn luyện viên tương lai" ở đây có thể "nắm lấy trận đấu trong lòng bàn tay", và biết ứng biến đúng lúc tùy theo tình thế.

Ông lấy ra cuốn sổ tay của mình để minh họa cho vấn đề. "Nếu đối phương có 2 trung vệ cực kì xuất sắc," Ông vừa nói, vừa phác thảo ra một đội hình. "và chúng ta có 2 tiền đạo tốt, thì họ sẽ có thể đánh bật chúng ta ra ngoài ngay."

Ông lật sang một trang mới. "Nhưng nếu chúng ta chỉ đạo cho 2 tiền đạo của mình lùi xuống ở đây, và ở đây, họ sẽ ở thế hai đấu với không, và ta đã loại bỏ được điểm mạnh của họ.”   

Sang một trang khác : "Hoặc khi chúng ta đang bị dẫn bàn, và đối phương đang thực hiện pressing, chúng ta sẽ có 2 lựa chọn. Tự đào mồ chôn mình - nhưng tôi không nghĩ lựa chọn này sẽ dễ chịu đâu - hoặc là bật lại họ. Bạn phải tạo ra một thứ gì đó khác biệt.”

master

Đó là lý do vì sao, việc trung thành với một phong cách chiến thuật riêng biệt sẽ bị cấm tiệt ở Coverciano. Không hề tồn tại thứ gì gọi là  "Bóng đá hoàn hảo" cả. Chỉ có thứ bóng đá đúng lúc và đúng thời điểm mà thôi. Đó là một trong những điều mà Ulivieri cảm thấy ngưỡng mộ ở Conte, cách mà vị HLV này điều chỉnh phương pháp tiếp cận theo những cầu thủ trong tay mình, và theo tình thế của đội.

"Bạn không thể áp dụng cách huấn luyện kiểu Italia với những cầu thủ ở Anh," Ông nói. "Họ sẽ nhìn bạn như thể bạn là một gã điên."

Ulivieri không cho phép mình được là một trường hợp ngoại lệ. Ông vẫn đang huấn luyện một đội bóng đá nữ và thường cố gắng tìm ra những phương án chiến thuật với họ để xem những ý tưởng trên giấy của ông sẽ như thế nào ở ngoài đời thực. 

Thử nghiệm hiện tại của ông là “ba tiền đạo, chơi lùi sâu, nhưng rất gần nhau,  cách nhau chừng 20 mét”. Một chút sửa đổi nhỏ từ cách tiếp cận trận đấu của Barcelona, một trong những đội bóng mà các học viên Coverciano đang nghiên cứu. Những dấu hiệu ban đầu khá tốt. “Những bước di chuyển rất đẹp”, ông cho biết. “Có rất nhiều phương án”.

Đó là một cách tiếp cận trận đấu, Ulivieri nói, có thể được triển khai chỉ trong vòng vài phút cho một lần, mặc dù vậy, ông vẫn tự hỏi rằng liệu nó có thể trở nên phổ biến trong thế giới bóng đá vào tương lai hay không. 

"Chúng tôi đã nghiên cứu rất nhiều về việc bóng đá tương lai sẽ như thế nào,"  Ông cho biết. "Và chúng tôi tin rằng, câu trả lời chính là sự linh hoạt về chiến thuật : Các đội bóng có thể liên tục thay đổi các hệ thống chiến thuật từ tuần này sang tuần khác, thậm chí trong nhiều trận đấu, họ sẽ phòng ngự một kiểu và tấn công một kiểu khác. Trong tương lai, các đội bóng có thể thay đổi cả trang phục thi đấu."

Đó là lý do vì sao các học viên hoàn toàn bị cấm ghi lại những kinh nghiệm của mình khi còn là một cầu thủ.Trong một góc của khu phức hợp Coverciano là bảo tàng bóng đá quốc gia Italia, nơi lưu giữ đầy những kỷ vật đáng nhớ từ 4 chức vô địch World Cup. Bảo tàng này nằm dưới sự giám sát của Fino Fini. Ông từng làm việc cho liên đoan bóng đá quốc gia với tư cách là một bác sĩ từ năm 1958.

Coveciano là nơi tôn vinh lịch sử, nhưng không hề ngủ quên với chúng. Tầm nhìn của nó không đặt vào những thứ đã làm được ở quá khứ, mà hướng đến những gì phải làm trong tương lai.

Coverciano không phải là nơi để hoài cổ. Cũng giống như bóng đá, nó đang không ngừng tiến hóa. Đó là dấu ấn mà những học viên Coverciano mang theo khi bước qua những cánh cổng của nơi này. Conte là bằng chứng mới nhất để chứng minh cho sự thành công của học viện này. Và chắc chắn vị HLV của Chelsea sẽ không phải là người cuối cùng.

Theo New York Times