[Phân tích trận đấu] Manchester United 2-0 Ajax Amsterdam

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 4 - ngày 31/05/2017

Manchester United đầy kinh nghiệm và già dơ của Jose Mourinho đã đánh bại một Ajax Amsterdam với nòng cốt chủ chốt là những cậu nhóc dưới 23 tuổi trong trận chung kết Europa League vừa qua. Đội bóng thành Manchester đã trình diễn một lối chơi đậm chất Jose Mourinho, thực dụng và cực kì hiệu quả, vô hiệu hóa toàn bộ các pha tấn công của đối phương và chọn những bước xử lý đầy an toàn.

Cách bố trí phòng ngự của Jose Mourinho

Mặc dù đội hình Manchester United đã tốn phần lớn thời gian của trận đấu ở một mid-block - một biện pháp tiếp cận có thể xem là khá thụ động để đối mặt với cặp trung vệ của Ajax - nhưng riêng Rasford lại bắt đầu trận đấu bằng cách cố gắng áp sát một trong hai trung vệ Sanchez và De Light. Tiền đạo trẻ người Anh đã thực hiện pressing theo chiều ngang để cắt đứt mối liên hệ giữa hai trung vệ này. Ý đồ ban đầu của Ajax là thực hiện build-up chủ yếu thông qua Sanchez, nhưng cầu thủ người Colombia, cùng với De Light, lại thường bị Rasford pressing bằng shadow của mình. Một trong các lựa chọn để Sanchez có thể chuyền bóng về phía trước, Veltman, lại đang bị Mkhitaryan thực hiện press định hướng người, tiền vệ người Armenia sẵn sàng áp sát khoảng không gian phía trước và ngăn chặn mọi đường chuyền hướng đến Veltman từ Sanchez.

United Starting Press 2

Tuy nhiên, do cách chọn vị trí áp sát khá cao của Rasford, Sanchez có thể dễ dàng  giải phóng cho người đá cặp trung vệ cùng mình thoát khỏi áp lực, chỉ bằng một đường chuyền đơn giản cho tiền vệ trung tâm ở trên. Cầu thủ người Colombia sẽ cầm bóng dâng lên phía trước, nhử Rasford di chuyển theo mình, sau đó chuyền bóng cho Schone hoặc  Klaasen, người sẽ thực hiện một pha chuyền bóng bật tường lại cho De Light.

 Ajax Breaking Press 2

Với cách trên, Ajax có thể phá vỡ sức ép của Rasford lên 2 trung vệ, tiền đạo trẻ người Anh mau chóng bị đẩy lui về thi đấu lùi sâu hơn, và trở nên thụ động khi phải đối mặt với cầu thủ cầm bóng. Vì vậy, vai trò ban đầu của anh từ “áp sát cầu thủ đang cầm bóng”, sau đó đã được chuyển sang thành “chặn đứng những đường chuyền từ tuyến phòng ngự về phía các tiền vệ trung tâm ở tuyến trên”. Với vai trò này, anh sẽ không phí năng lượng một cách vô ích khi cứ cắm đầu pressing mà không mang lại kết quả gì, sau khi đối thủ đã tìm ra giải pháp thoát pressing, nhưng vẫn có thể khiến cho Ajax gặp rất nhiều khó khăn trong việc triển khai bóng vào middle third.

Khi Rasford bị đẩy lui về thi đấu lùi sâu hơn, cách tổ chức phòng ngự của Manchester United trở nên cực kì thận trọng. Họ bố trí phòng ngự một cách tiêu cực khi Sanchez hoặc De Light có bóng, và chỉ thực hiện pressing khi bóng được đưa vào không gian giữa sân. Cỏ vẻ như ý đồ của đội bóng thành Manchester chính là nhử cho Sanchez cầm bóng dâng cao, nếu ý đồ này thành công, Rasford sẽ chỉ cần đối mặt với De Light mỗi khi Man United giành lại được quyển kiểm soát bóng và luân chuyển bóng đến chân anh.

Mặc dù bố trí phòng ngự định hướng theo người, nhưng Manchester United vẫn giữ được sự chặc chẽ ở khu vực trung lộ nhờ vào khả năng chọn vị trí đầy thông minh của bộ 3 tiền vệ Pogba-Fellaini-Herrara. Riêng Pogba và Fellaini, họ thường dựa vào sự vượt trội về thể hình và thể lực để đối đầu với 2 cầu thủ cũng thi đấu với vai trò tương tự với mình bên phía Ajax là Klassen và Schone.

KẾ HOẠCH THOÁT PRESSING CỦA AJAX

lineups 284x433 

Sau trận đấu, Bosz đã bị giới truyển thông chỉ trích rất gay gắt vì đã không thể đề ra một phương án hiệu quả để thoát khỏi công tác pressing của Manchester United. Nhưng sự thật là, phương án thì Ajax có, nhưng họ lại tiến hành nó một cách quá kém cỏi.

Tiến hành thoát pressing thông qua Dolberg

Như đã từng làm trong các trận đấu đối đầu với những đối thủ chơi bài man-marking trước đây, Ajax sẽ tìm cách đưa bóng đến chân Dolberg bằng những đường chuyển thẳng lên tuyến đầu. Tiền đạo trẻ người Đan Mạch thường xuyên lùi sâu về và di chuyển vào blind-side của cặp trung vệ bên phía đối phương, sau đó tìm cách nhận bóng từ đường chuyển của Sanchez. Về mặt lý thuyết, 3 tiền vệ trung tâm của Ajax, nếu biết di chuyển một cách thông minh, họ có thể tự biến mình thành mồi nhử, hút theo những người đang được bố trí theo kèm mình và tạo ra một con đường để Sanchez đưa bóng đến chân Dolberg ở tuyến trên, một phương pháp có thể nói là vô cùng hữu hiệu để đưa bóng lên phía trên nhanh hơn.

Phương pháp trên vốn đã được Ajax sử dụng trong trận đấu với Feyenoord, bạn có thể xem trong link dưới đây:

 https://twitter.com/JudahDavies/status/867467667044786177

Tuy phương pháp này không quá mới lạ với Ajax, và thậm chí họ còn từng thực hiện nó rất thuần thục. Nhưng riêng trong trận đấu này, phần thắng trong cuộc đấu trí về chiến thuật đã thuộc về Jose Mourinho, người đã sử dụng đấu pháp phòng ngự định hướng người một cách rất linh hoạt để đảm bảo rằng cấu trúc đội hình của Manchester United sẽ không bị ảnh hưởng bởi bất kì vấn đề nào. Ander Herrara, bằng khả năng điều chỉnh và chọn vị trí đầy thông minh, đã làm tốt cả hai nhiệm vụ mà anh được giao; kiểm soát Ziyech và bao quát những khoảng trống phía trước hàng phòng ngự của đội bóng áo đỏ.

Nhưng trong trận đấu này, đối thủ của Ajax không chỉ là Manchester United, mà còn là … chính họ. Đội bóng đến từ Hà Lan đã tự làm khó mình trong rất nhiều tình huống. Davinson Sanchez, người có kĩ năng chuyền bóng được đánh giá là khá tốt, nhưng ngày hôm đó lại thể hiện một màn trình diễn đầy tệ hại khi liên tục chuyền hỏng, có thể là do tâm lý hoặc cũng có thể là do kĩ năng chiến thuật của anh chưa đủ tốt. Trong khi đó, Dolberg cũng đã có một ngày thi đấu khá tệ, cách di chuyển của anh không đem lại một chút hiệu quả  nào, tiền đạo người Đan Mạch thường di chuyển quá muộn, khi anh di chuyển lùi về phía sau để nhận đường chuyền từ Sanchez thì cũng là lúc bóng đã được chuyền đi hoặc khoảng trống mà đồng đội tạo ra để chuyền bóng đến chân anh đã bị đối thủ đóng kín.

Traore là một the free-man

Bên phía đội bóng của Bosz, có thể thấy Traore được phép đá khá tự do trong một vài tình huống. Tiền vệ cánh phải của Ajax di chuyển đến những vị trí mà Darmian không thể đi theo được, cầu thủ đang được Chelsea cho mượn có thể được tự do di chuyển vào giữa các tiền vệ trung tâm. Thông qua winger người  Burkinable, Ajax có thể dễ dàng đưa bóng từ tuyến đầu và trong khu vực trung tuyến.

3343 2

Tuy nhiên, những tình huống như vậy cũng chẳng giúp ích được gì nhiều cho Ajax, họ không thể phát triển nó thành một thứ gì đó sáng sủa hơn được. Low-block mà Man United sử dụng đã khiến cho bất kì không gian nào mà Traore xuất hiện cũng đông nghịt cầu thủ của cả đối phương lẫn đồng đội, nó như một căn phòng chật kín người, quá khó để anh có thể đưa ra bất cứ hành động nào. Hơn nữa, với Younes chơi ở cánh và Dolberg đang phải vật lộn cực kì vất vả để thoát khỏi Blind và Smalling, Ajax đã cố gắng để tạo ra một cầu thủ tự do khác ngoài Traore, mỗi khi winger này có bóng.

NHỮNG GÌ ĐÁNG RA HỌ ĐÃ CÓ THỂ LÀM ?

Người ta đã thử đưa ra một vài giải pháp tiềm năng sau trận đấu và được đánh giá là có thể giúp Ajax khắc phục được tình trạng trên nếu họ áp dụng chúng. Do cách triển khai tấn công của Ajax và cách bố trí phòng ngự của Man United, hai key roles của Bosz trong trận đấu này chính là trung vệ lệch phải và the strike. Nhưng thật không may, cả hai người họ đều đã có một trận đấu tệ hại.

Veltman đá như một trung vệ

Phần lớn kế hoạch trong trận đấu của Man United được xác định là dựa trên sự yếu kém về khả năng tận dụng lợi thế của Davinson Sanchez, free-man của Ajax trong công tác buid-up. Kế hoạch sử dụng khả năng của cầu thủ người Colombia để andribbeln (*), qua đó tìm kiếm một cầu thủ tự do trong những khu vực cao hơn, đã không đạt được hiệu quả như mong muốn bởi khả năng chuyền bóng nghèo nàn của trung vệ này. Nhận thấy Sanchez hoàn toàn không có khả năng tạo ra các khoảng trống ở trên cao nhờ vào những pha xử lý cá nhân, United đã để mặc cầu thủ người Colombia tự do cầm bóng dâng cao trong khi đã bao quát toàn bộ các lựa chọn mà trước mắt anh ta có thể chuyền bóng đến.

3343 3

Đội bóng của Bosz có thể đã thành công trong kế hoạch này nếu họ chuyển Veltman bó vào đá trung vệ lệch phải thay vì để anh chơi hậu vệ phải. Bộ kĩ năng xử lý bóng của đội trưởng bên phía Ajax phong phú hơn rất nhiều so với Sanchez, qua đó, anh có thể tung ra những đường chuyền sắc sảo hơn và andribbeln cũng tốt hơn. Những lần tổ chức build-up tốt nhất của Ajax là khi hậu vệ phải này di chuyển vào trong half-space, nơi anh có thể chơi bó chéo vào bên trong và tìm kiếm một đồng đội đang được tự do.

Chú thích (*) Andribbeln là gì? Đây là một thuật ngữ tiếng Đức, cắt nghĩa đại khái như sau: The principle of provoking the press – nguyên tắc kích động pressing (hoặc ‘Andribbeln’ trong tiếng Đức) là một đặc điểm cực kì quan trọng trong lối chơi định hướng vị trí, và là phần then chốt trong chương trình đào tạo huấn luyện viên ở Đức. Mở đầu của khái niệm này là một phương pháp dùng để thoát khỏi hệ thống man-marking của đối phương. Nếu CB thành công trong việc cầm bóng dâng cao lên phía trước, họ sẽ tiến vào hàng tiền vệ và tạo ra sự vượt trội về quân số ở tuyến giữa cho đội nhà. Điều này khiến cho các tiền vệ của đối phương buộc phải đưa ra một trong hai lựa chọn: Giữ nguyên vị trí, và theo kèm sát sao người mà mình đã được phân công kèm cặp, hay tự động rời khỏi vị trí và đối đầu với những kẻ thù mới ở tuyến giữa. Cho dù họ đưa ra lựa chọn nào thì tỷ lệ rủi ro cũng rất lớn. Nếu chọn rời bỏ cầu thủ mà họ được chỉ định theo kèm, để trực tiếp đối đầu với CB đang cầm bóng dâng cao, họ sẽ để lại một khoảng trống mênh mông để cầu thủ kia có thể tự do hoạt động. Còn nếu họ chọn tiếp tục theo kèm nhân tố được chỉ định, cầu thủ bị kèm cặp đó sẽ di chuyển và nhử họ ra khỏi tuyến đường mà CB kia đang di chuyển, có nghĩa là anh ta sẽ có thể tiếp tục cầm bóng tiến thẳng lên phía trên và gây ra mối đe dọa trực tiếp về phía vòng cấm.

Traore chơi như một Striker

Như đã nói ở trên, khả năng di chuyển quá yếu kém của Dolberg đã khiến anh không thể tự giải phóng bản thân cũng như giúp đội của mình triển khai bóng. Cầu thủ người Đan Mạch thường xuyên di chuyển quá muộn để có thể nhận một đường chuyền và cũng tạo ra rất ít mối đe dọa khi di chuyển lùi sâu. Ngược lại, Bertrand Traore đã chứng minh mình hoàn toàn có thể chơi với vai trò của một The Striker và nhận những đường chuyền trực tiếp lên phía trên đến từ hai trung vệ.

Vì vậy, sẽ hợp lý hơn nếu cho Traore chơi bó vào trong như một The Striker, thay cho Dolberg đang có một màn trình diễn khá kém cỏi trong việc giúp Ajax triển khai bóng. Và Bosz thực sự đã thực hiện phương án này trong 30 phút cuối của trận đấu. Nhưng đó là lúc mà Manchester United đang dẫn trước đến 2-0, và đã triển khai một thế trận vô cùng chặt chẽ và kín kẽ với mục đích giữ vững tỷ số. Khi ấy, mặc dù việc cho Traore di chuyển bó vào trong đã giúp anh nhận được những đường chuyền đến từ Sanchez, nhưng trước thế trận mà đội bóng của Mourinho triển khai, hy vọng của Ajax xem như đã hết. 

Đội hình để thích nghi

Với hầu hết mọi pha triển khai bóng đều đến từ trung vệ lệch phải của Ajax, Younes gần như bị cô lập hoàn toàn ở cánh trái.  Việc Riedewald thường chạy bó vào bên trong và chơi như một False Full-back (Full-back ảo) hoặc thậm chí là một trung vệ lệch trái khi Ajax chuyển sang chơi 3 trung vệ, đã khiến cầu thủ chạy cánh người Đức gần như phải đá bao trọn sườn trái. Vì vậy, tầm hoạt động của Younes đã bị hạn chế đi rất nhiều bởi các nhân tố ở phía trong, dẫn đến việc anh chỉ có thể quanh quẩn bên cánh trái, hệ quả là cầu thủ người Đức dường như không thể tiếp cận với hầu hết những tình huống mà bóng được triển khai từ Sanchez lên phía trên. Việc Ajax chuyển sang chơi sơ đồ 3-4-3 có thể cho phép the forward này bó vào bên trong chơi ở half-space cũng như tìm thấy nhiều cơ hội hơn để xuyên thủng hàng phòng ngự của Manchester United.

 3 4 3 2

Với Schone di chuyển lùi sâu ở sườn trái (đối mặt với anh ta là Mata - ở cánh phải – cũng được chỉ đạo đá lùi sâu hơn một chút so với Mkhitaryan, điều này dẫn đến việc khả năng tiếp cận vào các khoảng trống ở trên cao của họ sẽ khá tệ), Fellaini ngay lập tức phải đưa ra một trong hai lựa chọn; nên đi theo Schone hay giữ nguyên vị trí của mình. Nếu tiền vệ người Bỉ chọn đi theo, khi đó, bộ ba tiền đạo trên hàng công của Ajax sẽ có nhiểu khoảng trống hơn để di chuyển lùi sâu. Như đã nói ở phần trên của bài, vấn đề của Traore khi chơi bó vào trong từ bên cánh phải chính là việc low-block của Man United đã khiến cho bất kì không gian nào mà winger này xuất hiện cũng đông nghịt cầu thủ của cả đối phương lẫn đồng đội.

Còn nếu Fellaini chọn không bám theo và giữ nguyên vị trí của mình, tiền vệ người Đan Mạch có thể tự do cầm bóng dâng cao và overload half-space bên trái. Anh ta sẽ có một vị trí cực kì thuận lợi để tung ra hàng loạt đường chuyền với nhiều cự li khác nhau cho 4 cầu thủ ở phía trước.

Với Younes chơi bó vào trong và Traore đá như một Striker, họ hoàn toàn có thể khiến Valencia lâm vào khó khăn. chỉ cần Younes di chuyển lùi sâu một chút, khi đó, nếu cầu thủ người Ecuardo quyết định theo kèm tiền đạo người Đức, Traore hoàn toàn có thể tấn công trực tiếp vào khoảng trống mà anh ta bỏ lại phía sau. Còn nếu Valencia quyết định không đi theo Younes, tiền đạo người Đức sẽ có một khoảng trống mênh mông để tự do hoạt động. Tương tự như vậy, nếu Mata quyết định theo kèm Riedewald thì không gian để Schone hoặc Ziyech tận dụng sẽ được mở ra. Nếu tiền vệ người Tây Ban Nha quyết định giữ nguyên vị trí của mình (tỉ lệ xảy ra trường hợp này rất thấp), và sẵn sàng để không chế mọi đường chuyền hướng đến Younes, khi đó Valencia vẫn sẽ bị Traore nhử theo và rời khỏi vị trí.

Khi Schone án ngữ sườn trái, còn Veltman đá ở sườn phải, thay cho Davinson Sanchez, người đã có một trận đấu đáng thất vọng; khả năng Playmarking vượt trội hơn hẳn so với Sancehz của tiền vệ người Hà Lan chắc chắn sẽ giúp thế trận của Ajax sáng sủa hơn rất nhiều.

Phải công nhận rằng, Manchester United đã vạch ra một kế hoạch phòng ngự rất xuất sắc khi vô hiệu hóa hầu hết mọi đợt tấn công của Ajax. Nhưng thực tế đã chứng minh, chỉ cần đưa ra một vài sự thay đổi về cấu trúc đội hình hoặc động lực, đội bóng Hà Lan hoàn toàn có thể khiến cho kế hoạch của Man United trở nên vô dụng, nhưng rất tiếc là họ đã không làm được điều đó.

MANCHESTER UNITED THOÁT PRESSING

Mourinho đã giải thích một cách rõ ràng chiến thuật của ông trong cuộc họp báo sau trận đấu: "Nếu muốn chơi pressing, thì đừng có chơi bóng ngắn". Trong trận đấu, United đã hiểu rằng đối thủ của họ sẽ thực hiện press high như họ vẫn thường làm trong các trận đấu trước. Biết được điều này, đội bóng đến từ Anh quyết định không cần xây dựng quyền kiểm soát bóng thông qua những đường chuyển ngắn nữa, mà thay vào đó, họ sử dụng Fellaini như một Target-man để thực hiện những đường chuyền dài trực tiếp lên phía trên.

Theo cách này, Manchester United không chỉ có thể vô hiệu hóa pressing của Ajax mà còn có thể khai thác được ưu thế vượt trội về thể hình của Fellaini so với Schone.

Tuy lối đá của Manchester United không giúp họ tạo được những mối đe dọa rõ nét về phía khung thành đối phương, nhưng sau bàn thắng của Pogba, họ cũng không cần thiết phải làm điều đó nữa. Chỉ cần giữ vững công tác phòng ngự là dư sức ẵm cúp.

n

KẾT LUẬN

Đoàn quân của HLV Jose Mourinho hoàn toàn xứng đáng với chiến thắng này, mặc dù họ đã trình diễn một lối chơi đầy thực dụng, nhưng vô cùng hiệu quả. Còn Ajax Amsterdam, họ đã có một trận đấu quá yếu kém về mặt chiến thuật, dù cho đã có thể sử dụng những phương án tốt hơn để thay đổi tình hình.

Theo spielverlagerung