Vai trò của một Destroyer trong bóng đá hiện đại

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 2 - ngày 29/05/2017

Triết gia người Đức Arthur Schopenhauer, từng nói: “Tài năng bắn trúng những cái đích mà không ai khác có thể bắn trúng, thiên tài bắn trúng những cái đích mà không ai có thể nhìn thấy.”. 

Nghe xong câu nói này, bạn nghĩ đến cái tên nào đầu tiên trong thế giới bóng đá ?

Xét theo đúng nghĩa đen, bạn có thể liên kết nó với các tiền đạo. Ví dụ như: Ronaldo (cả Ro7 và Ro9), Suarez, Henry, Lewandowski. Vì vậy, hầu như chắc chắn rằng, cái tên Xabi Alonso sẽ không xuất hiện trong danh sách này.

Nhưng Xabi Alonso không phải là mẫu cầu thủ dùng để ghi bàn, nhận xét một cách chính xác nhất, anh ta là “cầu thủ của những ý tưởng”. Alonso sở hữu những đặc điểm còn hơn cả những gì mà cái lý thuyết về một thiên tài của Schopenhauer đã mô tả, đương nhiên, nói như vậy không phải chỉ vì anh đã từng ghi được 2 bàn thắng không tưởng khi còn thi đấu trong màu áo Liverpool (đúng theo nghĩa đen câu nói “bắn trúng những cái đích mà không ai có thể nhìn thấy”). Xabi Alonso là một thiên tài, bởi vì anh ta không bao giờ tìm cách để đối phó lại với các tình huống khi nó đã và đang xảy ra, cái mà anh ta làm là dự đoán trước cả khi nó xảy ra. Gã tiền vệ người Tây Ban Nha này không bao giờ chạy theo trận đấu, cái anh ta làm là điều khiển nó. Và quan trọng nhất, Alonso không bao giờ “tắc bóng”, cái anh ta làm là “đánh chặn”.

 

Tắc bóng không phải là một phẩm chất, nó chỉ là một phương án bắt buộc phải dùng đến mỗi khi bạn không có bóng.” Alonso nhận xét. Có thể nói đây là một quan điểm rất thú vị. Đúng thời điểm và đúng lúc, đó là một phẩm chất rất đáng ngưỡng mộ của một Regista. Destroyer, như chính cái tên của nó, là một dạng tiền vệ phòng ngự. Thường chơi ở ngay phía trên hàng hậu vệ, nhiệm vụ chính của anh ta là phá vỡ lối chơi của đối phương, khi phải đối mặt với các đợt tấn công hay phản công nhanh. Destroyer có thể cướp bóng (tackle) hoặc chặn đường chuyền (interception), miễn sao ngăn chặn được đối phương và bảo đảm an toàn cho hàng thủ. Vai trò này thường nhận được rất ít chỉ dẫn phải làm gì sau khi giành được bóng. Regista là một vai trò tinh tế hơn: Một cầu thủ với khả năng đọc trận đấu xuất sắc, sử dụng óc phán đoán để cắt các đường chuyền và đưa bóng lên phía trên một cách sáng tạo để triển khai tấn công. Trong một thế giới lý tưởng, một nghệ sĩ của nghệ thuật trộm cắp sẽ móc túi một người đàn ông mà không làm ông ta nhận ra là mình đã bị cướp.

Nhưng năm 2017 chắc chắn không phải là một thế giới lý tưởng. “Người đàn ông lý tưởng cuối cùng của nền chính trị Anh” Jeremy Corbyn, rất có thể sẽ nhận lấy thất bại trước các Tories trong mùa hè này. “Người đàn ông lý tưởng nhất của nền bóng đá Anh” Ansene Wenger, có thể sẽ phải sớm từ bỏ ước mơ xây dựng một “đội bóng lý tưởng” của mình và rời khỏi Emirates sau một mùa giải thảm họa. Và Xabi Alonso, một “người đàn ông lý tưởng” của thế giới bóng đá, sẽ kết thúc sự nghiệp của mình sau khi mùa giải này kết thúc.

Đánh chặn (Interceptions) hay tắc bóng (tackle) cũng đều là cả một nghệ thuật. Nhưng nếu tắc bóng là một bộ phim porn, thì đánh chặn sẽ là một tác phẩm điêu khắc khỏa thân làm bằng đá cẩm thạch.

- Nhận xét của RG⁶‏ @registability (người được chứng nhận B-licence của UEFA và là một pro Scout) - 

Chính Xabi Alonso là một cái mỏ neo cực kì quan trọng ở tuyến giữa của Real Madrid khi đội bóng này giành danh hiệu vô địch Champions League vào năm 2014. Hai năm sau, khi Alonso rời Madrid để chuyển đến Đức, thi đấu cho Bayern Munich, đội bóng hoàng gia Tây Ban Nha lại tiếp tục giành được chiếc cúp tai to thứ 11 trong lịch sử câu lạc bộ, khi ấy, người thay thế vào vai trò mà tiền vệ người Tây Ban Nha bỏ lại,  không phải là Toni Kross, một Regista cực kì xuất sắc, mà là Casemiro, một Destroyer. Trước khi trận đấu ở San Siro diễn ra, HLV Diego Simeone của Atletico Madrid đã nhận xét về cái tên – ít nổi bật nhất trong Galacticos team và đồng thời cũng là người thay thế cho Xabi Alonso – như sau: “Casemiro là cầu thủ quan trọng nhất của Real. Cậu ấy giúp cân bằng đội hình và thế trận của Real. Casemiro hỗ trợ đắc lực nhiệm vụ tái tổ chức đội ngũ khi đội nhà mất bóng và khiến Real trở nên đặc biệt nguy hiểm trong các tình huống phản công”.

 

Đối với một số người, những phát biểu đó chỉ như một thủ đoạn đấu trí của El Cholo, thật ra ông ta chỉ đang cố dẫn dụ Zidane sử dụng một Destroyer trong trận đấu, nhằm phục vụ cho một ý đồ chiến thuật nào đó của mình. Nhưng nếu thuyết âm mưu này là đúng, thì có nghĩa là kế hoạch của Simeone đã hoàn toàn sụp đổ. Real Madrid đã giành chiến thắng và đoạt lấy chiếc cúp châu Âu thứ 11 trong lịch sử câu lạc bộ. Và giờ đây, khi sắp sửa bước vào trận chung kết Champions League năm thứ 2 liên tiếp, gần như chắc chắn Zidane sẽ một lần nữa tiếp tục sử dụng Casemiro trong đội hình xuất phát ở Cardiff. 

Bd

Chú thích: Biểu đồ biểu diễn thông số của một vài tiền vệ hàng đầu ở mùa giải này: tackle bóng (trục Y), đánh chặn (trục X), tỉ lệ chuyền bóng về phía trước (độ to-nhỏ của hình tròn), key pass (độ đậm-nhạt của hình tròn)

Vào cái thời đại mà các Deep-Lying Playmaker ngày càng linh hoạt hơn và các Libero lại trở nên thịnh hành trong sơ đồ ba trung vệ, việc tìm ra một Regista xuất sắc còn khó hơn lên trời. Minh chứng rõ ràng nhất là việc ba đội bóng vô địch Premier League gần đây nhất đều đã trình diễn một lối chơi nặng về phòng ngự. Ngày nay, tìm một Destroyer dễ hơn rất nhiều so với tìm một Regista. 

Quay trở lại với câu nói của Arthur Schopenhauer, bạn hoàn toàn có thể dạy một người nào đó cách bắn trúng những cái đích, nhưng dạy ai đó cách bắn trúng những cái đích mà đến cả họ cũng không nhìn thấy, lại là một việc cực kì khó. Nếu các Regista rất được ưa chuộng bởi những nhà cầm quân tôn sùng “chủ nghĩa lý tưởng”, thì các Destroyer lại rất được những chiến lược gia tôn sùng “chủ nghĩa thực tế” yêu thích. Nếu nói về những người chạy theo “chủ nghĩa thực tế” trong bóng đá, thì trong 10 năm qua, chắc chắn không ai đạt được nhiều thành công bằng José Mourinho, chẳng cần nói đâu cho xa, một trong những thành công lớn nhất của José vào mùa giải này chính là quyết định đầy sáng suốt khi giao cho Ander Herrara đảm nhiệm vai trò của một Destroyer ở trận đấu gặp Chelsea vào giai đoạn lượt về của Premier League. 2 năm trước đó, cũng tại chính Chelsea, Người đặc biệt đã đoạt lấy danh hiệu Premier League với một Nemanja Matic đá với vai trò Destroyer. Đây cũng là lý do vì sao những thành công của Mourinho thường chỉ tồn tại được trong một thời gian ngắn: Nếu bạn không có trong tay một “cầu thủ lý tưởng” để sử dụng, thì việc bố trí một Destroyer đá cặp với một passer là cách dễ dàng nhất để mau chóng thu về những kết quả khả quan.

Đó cũng là lý do giải thích vì sao các Destroyer thường được sắp xếp đá cặp với một cầu thủ nhỏ con. Không quá khó khăn để tìm và xếp cặp hai tiền vệ đá với nhau, sau đó chỉ đạo một trong hai người họ “get stuck in” (đại khái là chỉ đạo cho cầu thủ vào bóng quyết liệt và mạnh mẽ trong các tình huống tranh chấp bóng). Rất khó để tìm kiếm một thiên tài trong thế giới bóng đá, nhưng bạn vẫn có thể sở hữu những tài năng xuất chúng thông qua việc rèn luyện và mài dũa những con người mà bạn nắm trong tay, đó là một trong những lý do giải thích vì sao những nhà cầm quân đi theo “chủ nghĩa thuần túy” lại luôn thèm muốn sở hữu các Destroyers.

Destroyer là kẻ thù của bóng đá đẹp, lối chơi của họ xù xì, xấu xí và thiên về cơ bắp, đa số họ thường có kĩ năng chuyền bóng khá kém, nhưng họ có thể khiến cho đối phương gặp rất nhiều khó khăn trong trận đấu và giúp cho các đồng đội ở mặt trận tấn công được tự do và có nhiều không gian hơn để làm việc. Các Destroyer có thể chỉ là những cầu thủ có kĩ năng trung bình, nhưng lại là những quân cờ vô cùng hiệu quả của một đội bóng.

Xét về mặt tư duy phòng ngự, có thể chia các defensive midfielders ra làm hai loại; một loại đá kiểu Xabi Alonso và một loại đá kiểu Casemiro. Loại như Alonso, các interceptors (người đánh chặn), hay còn được gọi là những thiên tài; và loại như Casemiro, các tacklers, những gã công nhân trên sân cỏ, những người được giao cho các công việc nặng nhọc nhất; họ có thể được ví như hai mặt đen và trắng của cả các tiền vệ vậy, tuy nhiên, cũng có một vài tiền vệ khác lại là sự kết hợp của cả hai loại này. Bạn thấy đấy, “Destroyer” là một thuật ngữ cơ bản. Các vai trò trong bóng đá thường mang tính chất định tính, nhưng Destroyer thì khác, đây là một vai trò có thể định lượng được.

Lấy N’Golo Kante làm ví dụ. Có thể nói Kante là một tackler of the ball ở đẳng cấp World Class. Ngoài ra, những pha đánh chặn của anh cũng vô cùng ấn tượng. Nhưng kĩ năng chuyền bóng của anh chỉ xếp ở mức xoàng xĩnh nếu so với những tiền vệ đẳng cấp khác trên thế giới. Tuy nhiên, chỉ cần bấy nhiêu kĩ năng đó thôi cũng đủ để biến tiền vệ người Pháp trở thành một tấm khiên thép che chắn phía trước 4 hậu vệ, dễ hiểu vì sao anh lại là một trong những nhân tố chủ chốt nhất của Chelsea dưới triều đại Antonio Conte. Nhưng tất cả những người theo dõi sát sao từng trận đấu của ngôi sao người Pháp đều có thể làm chứng rằng: Kante không chỉ là một Destroyer, anh còn là một box-to- box cực kì xuất sắc.

Màn trình diễn của N'Golo Kante ở mùa giải này

Một trường hợp khác có thể kể đến là Arturo Vidal của Bayern Munich, cầu thủ đã đá cặp cùng Xabi Alonso suốt 2 năm. Vidal là một tackler rất hiếu chiến, và đó cũng là phẩm chất biến anh ta trở thành một cái tên vô cùng hoàn hảo để đá cặp với một Regista. Hoặc như đã nói ở trên, còn có Casemiro, một trong những cái tên bị đánh giá không công bằng nhất ở thời điểm này. Trong một vài trận đấu, HLV Zinedine Zidane đã chỉ đạo tiền vệ người Brazil đá cao hơn cả Toni Kross để thực hiện high press, còn Kross sẽ lùi sâu về một chút và tạm thời giữ vai trò của một số 6.

 

Với những đội bóng hàng đầu, chỉ đoạt lại bóng là chưa đủ, điều mà bạn sẽ làm với nó ngay sau đó mới thật sự quan trọng. Cũng như một box-to-box thiên về sáng tạo như Thiago có thể khiến cho một số 10 cổ điển trở nên quá dư thừa trong đội hình, còn một box-to-box thiên về phòng ngự như Vidal có thể làm cho đội bóng không còn cần đến một Destroyer cổ điển nữa.

Đối với một tiền vệ, Destroyer là vai trò rất dễ để học hỏi và trở thành, nhưng rất khó để nhắc nhở một huấn luyện viên về điều này khi mà họ đã có trong tay đội hình ưng ý nhất, vai trò Destroyer sẽ trở nên dư thừa. Thực tế thì chính bản chất của Destroyer đã là một vai trò tồn tại rất nhiều hạn chế. Những Destroyer xuất sắc nhất thế giới là những người phải biết cách để chơi trận đấu của mình, chứ không phải là cứ liên tục cắm đầu chạy theo đối thủ.

Sau khi “thiên tài” Xabi Alonso giải nghệ, tài năng của tiền vệ người Tây Ban Nha sẽ càng trở nên nổi bật hơn, khi mà người ta sẽ không tài nào tìm ra được cái tên nào có thể làm được những gì mà anh đã từng làm. Còn với các Destroyer, trong mắt những người tôn sùng “chủ nghĩa lý tưởng”, những người theo chủ nghĩa thuần túy, hoặc thậm chí là những triết gia người Đức, họ có thể sẽ không bao giờ được xem là những thiên tài. Nhưng một khi đã được sắp xếp trên sân, họ sẽ luôn là những người giữ vai trò vô cùng quan trọng trong một trận đấu.

Theo Mark White