Alessandro Nesta: Người nghệ sĩ cuối cùng của nghệ thuật phòng ngự Italia

By Nguyễn Nam Khánh | Thứ 4 - ngày 06/12/2017

Ngày nay, bóng đá liên tục tạo ra những cầu thủ độc nhất vô nhị, không giống với bất kỳ môn thể thao nào khác. Điều đó bắt nguồn từ những khác biệt về khu vực địa lý, ảnh hưởng xã hội, và sự tác động của chúng lên phương pháp chuẩn bị, phong cách thi đấu, và quan trọng nhất, là niềm tự hào khi được đại diện cho một quốc gia thi đấu tại những giải đấu danh giá nhất.

Sự đa dạng về văn hóa và lối sống đã cho phép các cầu thủ tự do thể hiện mình trên sân bóng, qua đó, tạo nên những dấu ấn mà hiếm nơi nào khác trên thế giới có được. Bóng đá chính là thứ ngôn ngữ chung được chia sẻ phổ quát trên toàn thế giới, cho dù nó có tiến hóa và thay đổi đến mức nào đi chăng nữa, thì đây vẫn là một sự thật vĩnh viễn trường tồn với thời gian.

Có thể thấy, sự “lãng mạn” trong khái niệm “beautiful game” (bóng đá đẹp) bắt nguồn từ việc được được chơi bóng một cách tự do và kiêu hãnh trình diễn những “món đặc sản” độc nhất vô nhị gắn liền với mỗi quốc gia - Đối với người Italia, đó chính là “nghệ thuật phòng ngự”.

2935 7

Vẻ đẹp thơ mộng và lịch sử lừng danh về nghệ thuật của Italia bắt đầu có từ thế kỷ XIV, khi kỷ nguyên Phục hưng tại đất nước này đã phát triển thành nền văn hóa mà chúng ta thấy ngày nay. Nhiều thế kỷ đã trôi qua kể từ khi tác phẩm Creation of Adam của Michelangelo, và The Last Supper của Da Vinci được tạo ra, những ảnh hưởng của phong trào nghệ thuật này – theo một cách nào đó – đã để lại dấu ấn đậm nét trong văn hóa bóng đá của đất nước hình chiếc ủng và góp phần tạo nên một phong cách phòng ngự không nền bóng đá nào trên thế giới học theo được.

65030341

Trong nhiều thập niên, phòng ngự chính là nền tảng đã tạo nên sự hùng bá của Italia trong môn thể thao vua, bắt đầu từ những năm 1930, khi Azzurri đang là vị vua của thế giới bóng đá với chức vô địch World Cup đầu tiên trong lịch sử. Xuyên suốt chiều dài lịch sử đất nước, “nghệ thuật phòng ngự Italia” như một ngọn đuốc được các thế hệ hậu vệ của nền bóng đá này chuyền tay nhau, luôn giữ cho ngọn lửa rực cháy.

Thập niên 1950-1960 là thời đại của những tượng đài như Giovanni Trapattoni, Tarcisio Burgnich và Cesare Maldini; lòng trung thành và vinh quang mà họ đạt được là những thứ đã được biết bao thế hệ ngước nhìn với ánh mắt ngưỡng mộ. Nhiều năm sau, Calcio tiếp tục bước vào một “kỷ nguyên vàng” khác trong thập niên 1980-1990, với những cái tên khét tiếng như Gaetano Scirea của Juventus, và Franco Baresi của A.C Milan.

Dưới sự kèm cặp, hướng dẫn của Franco Baresi, Paolo Maldini đã kế thừa xuất sắc chiếc vương miện từ người đàn anh vĩ đại, anh đeo nó lên một cách đầy trân trọng và kiêu hãnh cho đến khi kết thúc sự nghiệp trọn đời gắn bó với màu áo đỏ đen. Sau đó, đến lượt Fabio Cannavaro giúp bóng đá Ý vươn tầm thống trị thế giới. Chức vô địch World Cup 2006 đã giúp chàng trai đến từ Naples đánh bại Gianluigi Buffon và Thierry Henry trong cuộc đua Quả bóng Vàng, đồng thời anh cũng trở thành hậu vệ đầu tiên trong lịch sử đoạt được danh hiệu này.

58b9358d5d70aa12bbbee432ba333070

Những cái tên đã nêu trên đều là những người thừa kế xuất sắc của các bậc đàn anh đi trước, nhưng có một chàng trai mặc dù không thuộc dòng dõi truyền nhân của các huyền thoại, vẫn vô cùng nổi bật khi đem so sánh với các hậu vệ còn lại, nhờ phong cách phòng ngự đậm chất nghệ thuật của mình. Sinh ra ở Rome, Alessandro Nesta đã được chứng kiến mối thù truyền kiếp giữa hai đội bóng cùng thành phố Lazio và Napoli từ khi còn rất nhỏ. Tại thủ đô của Italia, bạn chỉ có thể chọn một đội bóng để ủng hộ và giữ vững lòng trung thành đến cuối đời.

Năm 1985, mặc dù được tuyển trạch viên Francesco Rocca của Roma tiếp cận, nhưng cha của Alessandro đã thay mặt anh thẳng thừng từ chối Giallorosso, ông muốn cậu con trai của mình được giữ trọn vẹn tình yêu dành cho màu áo xanh Lazio, đội bóng mà cậu bé đã ký hợp đồng từ năm chín tuổi. Thuở nhỏ, Nesta đã được thử nghiệm ở rất nhiều vị trí khác nhau, từ tiền đạo cho tới tiền vệ, nhưng cuối cùng, khi đã tìm thấy mục tiêu của sự nghiệp, anh quyết định chơi sẽ trở thành một hậu vệ cho Bianconcelesti - một bước ngoặt định mệnh.

Dưới sự hướng dẫn và giám sát của HLV Zdeněk Zeman trong mùa giải 1995/96, Nesta chính là người được hưởng lợi nhiều nhất từ chiến thuật tấn công khác thường của vị chiến lược gia CH Czech, khi ông luôn chủ trương chỉ đạo đội bóng của mình thực hiện build-up ngay từ hàng phòng ngự. Với tư cách là nhân vật có quyền lực lớn nhất trên băng ghế huấn luyện ở Lazio, vị thuyền trưởng đến từ  Prague đã chứng kiến sự trưởng thành và bước lên đỉnh cao của Alessandro Nesta, chính hậu vệ người Italia cũng đã thừa nhận những ảnh hưởng của Zeman trong sự nghiệp của mình: “Tôi sẽ không bao giờ quên người đã đưa mình vào cuộc chơi. Zeman đóng một vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp của tôi, vì ông ấy luôn tin vào tài năng mà tôi có. Ông ấy là một thiên tài chưa được đánh giá đúng thực lực.”

nintchdbpict00000

Sở hữu thể hình tốt, kỹ thuật cá nhân chuẩn mực và tâm lý thi đấu vững vàng, cầu thủ người Roman đã tỏ ra vượt trội trong khả năng đọc trận đấu và tung ra những đường chuyền đầy tính toán với sự tự tin cực điểm vào mùa giải năm 1997 dưới sự dẫn dắt của HLV Sven-Göran Eriksson. Mỗi mùa giải trôi qua, “tay nghề” của Alessandro Nesta lại càng hoàn thiện hơn và mau chóng biến anh thành một bậc thầy ở hàng phòng ngự. Một hậu vệ cực kì chắc chắn, sở hữu hình lý tưởng và khả năng chọn vị trí thông minh, có thể giúp đội bóng triển khai cả hai thế trận zonal-marking và tight-marking, Alessandro Nesta đã trở thành một cầu thủ mà mọi HLV, mọi đội bóng đều khao khát chiêu mộ. Phong cách phòng ngự đầy lạnh lùng, kiêu hãnh và chặn đứng mọi nguy hiểm mà Nesta trình diễn đã giúp Lazio quay trở lại với đấu trường châu Âu, đó cũng chính là những phẩm chất kỹ thuật của Nesta dưới thời Zeman đã khiến anh trở nên khác biệt so với các hậu vệ còn lại.

Những chiếc cúp và các danh hiệu cá nhân là thứ có thể khiến cho dư luận nhận thức sai lệch về khả năng của một cầu thủ, nhưng Nesta không bị như vậy; những danh hiệu cá nhân và tập thể mà anh giành được đủ để xếp chật kín một chiếc tủ lớn.

Sau mùa giải 1998/99 để tuột Scudetto với chỉ 1 điểm ít hơn đội vô địch Internazionale ở vòng đấu cuối cùng, Chủ tịch Sergio Cragnotti của Eagles đã bạo chi cho Lazio để mang về những ngôi sao hàng đầu thế giới bên cạnh Nesta, ngay trong mùa giải tiếp theo, Diego Simeone, Juan Sebastián Verón, Pavel Nedvěd và Roberto Mancini lập tức mang về cho Lazio một cú đúp danh hiệu.

2 năm sau chiến tích ấy, tình trạng cạn kiệt tài chính đã khiến Cragnotti phải cắn răng bán đi những ngôi sao trong đội hình; Nesta đã phải ra đi trong sự đau đớn vô hạn, bởi vì tình yêu với màu áo xanh của Lazio đã khắc sâu trong trái tim anh - với tư cách là một Laziale từ thuở bé. Chủ tịch AC Milan Silvio Berlusconi vì muốn chứng minh tham vọng xây dựng một triều đại thống trị mới của Rossoneri, đã chi ra 30 triệu Euro để mang Alessandro Nesta về San Siro, đây đã trở thành một trong những quyết định đúng đắn nhất của ông trên chiếc ghế chủ tịch đội bóng, bởi sau đó, gã hậu vệ có mái tóc dài này đã cùng với những người đồng đội tạo nên một hàng phòng ngự khét tiếng trong thế giới bóng đá, nổi danh “không thể xuyên thủng.”

117953

Sát cánh bên cạnh Nesta ở hàng thủ 4 người của Rossoneri chính là người đội trưởng huyền thoại Paolo Maldini, Cafu - cầu thủ đã cùng Brazil hai lần vô địch thế giới, “thượng nghị sĩ” Alessandro Costacurta và “hòn đá tảng” người Hà Lan, Jaap Stam; những bật thầy phòng ngự này đã giúp Carlo Ancelotti tạo nên một đội bóng đầy mạnh mẽ, đưa AC Milan vô địch Coppa Italia và Champions League ngay trước kình địch Juventus.

Một thập niên chơi bóng của Nesta tại AC Milan không thiếu những khoảnh khắc đáng nhớ, bao gồm 2 Scudetto, chiếc cúp Champions League lần thứ 2 vào năm 2007 sau màn trả thù ngọt ngào trước Liverpool và thi đấu hơn 224 trận trong màu áo đỏ-đen. Mặc dù một loạt các chấn thương đã bắt đầu hạn chế khả năng thi đấu của Nesta trên sân, nhưng sự tự tin cũng như kinh nghiệm đã biến anh thành một chai rượu vang – càng để lâu càng đậm đà – và tiếp tục gắn bó với Rossoneri cho tới những ngày cuối cùng của sự nghiệp đỉnh cao.

Năm 2012, Nesta rời AC Milan. Anh nằm trong số những người cận vệ già, bao gồm Clarence Seedorf, Pippo Inzaghi, Gennaro Gattuso và Andrea Pirlo đã quyết định tìm cho mình một bến đỗ mới trong giai đoạn xế chiều của sự nghiệp. Nhiều tháng sau khi tay Milan, anh đến Bắc Mỹ thi đấu, chơi cho Montreal Impact ở MLS 18 tháng trước khi tới Ấn Độ đầu quân cho Chennaiyin FC.

Mặc dù từng có 4 năm liền được bầu chọn là hậu vệ hay nhất Serie A (từ năm 2000 đến năm 2004), nhưng những đóng góp của Alessandro Nesta cho Azzurri lại rất ít ỏi, bởi những chấn thương dai dẳng mà anh thường xuyên dính phải trong sự nghiệp. Điều đó khiến anh không thể đóng góp hết mình cho chiến dịch vô địch World Cup 2006 dưới thời HLV Marcello Lippi.

Việc đã có rất nhiều cầu thủ phòng ngự nhìn vào Alessandro Nesta như một tấm gương để học hỏi – chính là minh chứng rõ ràng nhất về tài năng của anh. Cách Nesta chơi bóng ở hàng thủ đã truyền cảm hứng cho rất nhiều hậu vệ sau này, bao gồm tân binh Leonardo Bonucci của AC Milan, người đã từng cố gắng mô phỏng phong cách phòng ngự của thần tượng mà anh ngưỡng mộ. Cầu thủ 30 tuổi này đã góp công rất lớn trong 6 danh hiệu Scudetto liên tiếp và hai lần lọt vào trận chung kết Champions League của Juventus, trước khi chuyển sang Milano vào kì chuyển nhượng mùa hè với giá 42 triệu Euro. Bonucci đã bày tỏ lòng ngưỡng mộ sâu sắc với Nesta trong một lần trả lời phỏng vấn cho acmilan.com: "Tôi vô cùng ngưỡng mộ Alessandro Nesta, bởi vì anh ấy là người đã đánh dấu một phương thức phòng ngự mới, một kiểu chơi bóng mới. Anh ấy luôn là một người thanh lịch và căn thời gian cực kì chuẩn xác. Nesta là một tấm gương mẫu mực. Tôi thật may mắn khi từng đối đầu với anh ấy trên sân cỏ và lần đầu tiên trong đời tôi thấy cảm xúc trào dâng chính là khi được đổi áo đấu với anh ấy sau trận."

Người đồng đội lừng danh Paolo Maldini cũng dành những lời tốt đẹp nhất để nói về Nesta, trong một cuộc trò chuyện cùng Milan Channel vào tháng 5 năm 2012: “Tôi nghĩ cậu ấy là một phần không thể tách rời trong lịch sử Milan và nền bóng đá Italia. Không dễ tìm được một cầu thủ Italia nào đẳng cấp như cậu ấy. Cả về mặt kỹ thuật, con người lẫn chiến thuật, cậu ấy nằm trong số ít những người mà bóng đá Italia không thể lãng quên. Cậu ấy đã tiếp lửa cho truyền thống những hậu vệ tài năng của AC Milan".  

Sau khi giải nghệ, Alessandro Nesta đã áp dụng sự sắc sảo và thanh lịch đã tạo nên thương hiệu phòng ngự của mình – trong vai trò HLV CLB Miami FC, truyền đạt cho các học trò nghệ thuật phòng ngự đã được anh nâng tầm trong suốt 20 năm.

Trong nhiều năm, chiến thuật Catenaccio đã mang lại những thành tích xuất sắc cho bóng đá Italia, nhưng trong thời gian nền bóng đá này đi xuống, Catenaccio cũng đã phải nhận vô số chỉ trích như một lối chơi khô khan và xấu xí. Mặc dù vậy, trong những năm đầu của thập niên 90, rất nhiều người vẫn nhìn nhận rằng, thứ chiến thuật khét tiếng này của Calcio hoàn toàn không thiếu đi sự tinh tế và sáng tạo.

DPj26 SXUAA2q

Artistic (nghệ nhân) là những người đi theo chủ nghĩa cầu toàn; họ tỉ mỉ trong từng chi tiết nhỏ nhất cho đến nét cọ cuối cùng và kiên trì trong việc tạo ra một phong cách nghệ thuật độc nhất vô nhị; Nesta cũng giống như vậy, chỉ cần hỏi Lionel Messi là biết, cho đến tận bây giờ, người ta vẫn tự hỏi, làm thế nào mà một ông già 36 tuổi lại có thể khuất phục được cầu thủ tấn công xuất sắc nhất thế giới. Nhưng đó chính là thương hiệu của Alessandro Nesta: Duyên dáng, lịch lãm và thi đấu như một bậc thầy phòng ngự cho đến ngày cuối cùng của sự nghiệp. 

Theo These football times